Birinci Dünya Savaşı Gölgesinde: İstanbul Asmaaltı’nda Ticaret

Özet

Geç Osmanlı döneminde, Balıkpazarı, Tahtakale ve Mısır Çarşısı yanında yer alan ve sıklıkla “İstanbul’un kileri” olarak anılan Asmaaltı, Haliç’i Kapalıçarşı ve Galata gibi büyük ticaret merkezlerine bağlayan ticaret hattı içinde hayati bir düğüm noktası olarak öne çıktı. Bu makale, mikro ölçekli fakat tarihsel olarak önemli olan kentsel mekânı, Birinci Dünya Savaşı bağlamında ve Osmanlı İmparatorluğu’nun savaş dönemi ekonomi politikaları çerçevesinde incelemektedir. Savaş ilerledikçe ve İzmir Limanı’nın ablukaya alınmasıyla derinleşen ekonomik baskılar, Asmaaltı’nın stratejik rolünü daha da artırdı. Kötüleşen koşullar karşısında, tüccarlar ticari faaliyetleri Asmaaltı’na kaydırarak stokçuluk ve ihtikâr gibi hayatta kalma stratejilerine yöneldiler. Aynı zamanda Osmanlı Devleti, fiyat denetimleri, ihtikâr karşıtı düzenlemeler ve ihracat kısıtlamaları gibi müdahalelerle iç ekonomiyi istikrara kavuşturmaya çalıştı. Devletin bu müdahaleleri, tüccarların tepkileri ve ablukanın etkileri bir araya geldiğinde mevcut ticaret ağlarının önemli ölçüde yeniden yapılanmasına katkı sağladı. Makale, bu çerçevede dönemin yaygın spekülatif uygulamalarını yalnızca fırsatçılık olarak değil, savaş ekonomisine içkin daha derin yapısal dönüşümlerin birer yansıması olarak yorumlamaktadır. Sonuç olarak, Asmaaltı’nın İstanbul’un ekonomik canlılığını sürdürmedeki rolünü vurgulayan makale, bu kritik dönemde kent ticaretinin dönüşümüne dair yeni bakış açıları sunmaktadır.