Birinci Dünya Savaşı Gölgesinde: İstanbul Asmaaltı’nda Ticaret
Safiye Kıranlar1
, Nalan Turna2
1Sakarya Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Tarih Bölümü, Sakarya/ TÜRKİYE 
https://ror.org/04ttnw109
2Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Sosyoloji Bölümü, Istanbul/ TÜRKİYE https://ror.org/0547yzj13
Anahtar Kelimeler: İstanbul Asmaaltı, Birinci Dünya Savaşı, İzmir Limanı Ablukası, Milli İktisat Politikaları, Zincirleme İhtikâr, Karaborsa.
Özet
Geç Osmanlı döneminde, Balıkpazarı, Tahtakale ve Mısır Çarşısı yanında yer alan ve sıklıkla “İstanbul’un kileri” olarak anılan Asmaaltı, Haliç’i Kapalıçarşı ve Galata gibi büyük ticaret merkezlerine bağlayan ticaret hattı içinde hayati bir düğüm noktası olarak öne çıktı. Bu makale, mikro ölçekli fakat tarihsel olarak önemli olan kentsel mekânı, Birinci Dünya Savaşı bağlamında ve Osmanlı İmparatorluğu’nun savaş dönemi ekonomi politikaları çerçevesinde incelemektedir. Savaş ilerledikçe ve İzmir Limanı’nın ablukaya alınmasıyla derinleşen ekonomik baskılar, Asmaaltı’nın stratejik rolünü daha da artırdı. Kötüleşen koşullar karşısında, tüccarlar ticari faaliyetleri Asmaaltı’na kaydırarak stokçuluk ve ihtikâr gibi hayatta kalma stratejilerine yöneldiler. Aynı zamanda Osmanlı Devleti, fiyat denetimleri, ihtikâr karşıtı düzenlemeler ve ihracat kısıtlamaları gibi müdahalelerle iç ekonomiyi istikrara kavuşturmaya çalıştı. Devletin bu müdahaleleri, tüccarların tepkileri ve ablukanın etkileri bir araya geldiğinde mevcut ticaret ağlarının önemli ölçüde yeniden yapılanmasına katkı sağladı. Makale, bu çerçevede dönemin yaygın spekülatif uygulamalarını yalnızca fırsatçılık olarak değil, savaş ekonomisine içkin daha derin yapısal dönüşümlerin birer yansıması olarak yorumlamaktadır. Sonuç olarak, Asmaaltı’nın İstanbul’un ekonomik canlılığını sürdürmedeki rolünü vurgulayan makale, bu kritik dönemde kent ticaretinin dönüşümüne dair yeni bakış açıları sunmaktadır.
Bu makale en az iki hakem tarafından çift taraflı kör hakemlik modeliyle incelendi. Benzerlik taraması yapılarak intihal içermediği teyit edildi.
Çıkar çatışması beyan edilmemiştir.
Bu makale, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) tarafından 1001 Programı kapsamında (Proje No. 122K994) finanse edilen “Modernleşen İstanbul’da Tahtakale’nin Sosyo-Ekonomik, Demografik ve Mekânsal Dönüşümünün Analizi, 1876– 1918” başlıklı araştırma projesi çerçevesinde hazırlanmıştır.
Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur.
belleten@ttk.gov.tr
Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde yapay zekâ tabanlı herhangi bir araç veya uygulama kullanılmamıştır. Çalışmanın tüm içeriği, yazarlar tarafından bilimsel araştırma yöntemleri ve akademik etik ilkelere uygun şekilde üretilmiştir.
Bu makale Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisans (CC BY-NC) ile lisanslanmıştır.
Yazarlar, desteği için TÜBİTAK’a, faydalı geri bildirimleri için hakemlere ve bu makalenin yayımlanmasını mümkün kılan Türk Tarih Kurumu Belleten ekibine, Editörler Kurulu ve dergi çalışanlarına teşekkür eder.